नेपालको राजनीतिक परिदृश्य परिवर्तनमा युवाहरूको अहम भूमिका र देखिएका मुख्य सम्स्या

असोज २४,काठमाडौं । हिमालयको मुटुमा बसेको नेपाल इतिहास, संस्कृति र राजनीतिक परिवर्तनले धनी राष्ट्र हो। खासगरी पछिल्लो समय देशको राजनीतिक प्रणालीलाई आकार दिन युवाहरूको भूमिका निर्णायक रहेको छ। यस लेखले नेपालको राजनीतिक परिदृश्य परिवर्तन गर्न युवाहरूको महत्वपूर्ण योगदान र सम्भावनाको खोजी गर्दछ।

युवा संलग्नता र सहभागिता नेपालले मुख्यतया युवा जनसङ्ख्याको घमण्ड गर्दछ, जसको ४० % भन्दा बढी नागरिकहरू २५ वर्ष भन्दा कम उमेरका छन्। यो जनसांख्यिकीय वास्तविकताले राष्ट्रको लागि राजनीतिक क्षेत्रमा युवाहरूको ऊर्जा र उत्साहलाई उपयोग गर्ने अनौठो अवसर प्रस्तुत गर्दछ। राजनीतिक व्यवस्थालाई रूपान्तरण गर्न युवा नेपाली राजनीतिक प्रक्रियाका विभिन्न पक्षमा सक्रिय रूपमा संलग्न हुन आवश्यक छ ।

मतदान: युवाहरूलाई निर्वाचनमा भाग लिन प्रोत्साहन गर्नु महत्त्वपूर्ण छ। मतदान गरेर, तिनीहरूले आफ्नो चासो र सरोकार प्रतिनिधित्व गर्ने नेता चयन गर्न सक्छन्। उनीहरूलाई आफ्नो लोकतान्त्रिक अधिकारको प्रयोगको महत्त्वबारे शिक्षित गर्न आवश्यक छ।

राजनीतिक सक्रियता: युवा नेतृत्वको आन्दोलन र आन्दोलनले नेपालको राजनीतिलाई आकार दिन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ। २००६ जनआन्दोलन र २०१५-१६ मधेसी आन्दोलन प्रमुख उदाहरण हुन्। यस्तो सक्रियताले नीतिगत परिवर्तन ल्याउन सक्छ र ध्यान दिनु पर्ने विषयहरूलाई हाइलाइट गर्न सक्छ।

नागरिक समाज संलग्नता: युवाहरूले गैर-सरकारी संस्थाहरू, नागरिक समाज समूहहरू, र सामुदायिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा भाग लिन सक्छन्। यी प्लेटफर्महरूले बहुमूल्य अनुभवहरू र परिवर्तनको लागि वकालत गर्ने क्षमता प्रदान गर्दछ।

नेपाली युवाहरूले सामना गरेका चुनौतीहरू नेपाली युवाहरूको क्षमता अपार भएता पनि उनीहरूले राजनीतिक रूपान्तरणको प्रयासमा थुप्रै चुनौतीहरू सामना गर्छन्:

प्रतिनिधित्वको अभाव: युवाहरू प्रायः राजनीतिक क्षेत्रमा कम प्रतिनिधित्व हुन्छन्। दलहरू पुराना राजनीतिज्ञहरूको प्रभुत्वमा हुन्छन्, जसले गर्दा युवा नेताहरूको उदय हुन चुनौतीपूर्ण हुन्छ।

राजनीतिक उदासी: केही युवाहरू भ्रष्टाचार, अस्थिरता र राजनीतिज्ञहरूबीचको जवाफदेहिताको कमीका कारण राजनीतिक प्रणालीबाट निराश महसुस गर्छन्। यसले राजनीतिक विखण्डन निम्त्याउन सक्छ ।

आर्थिक कठिनाइहरू: युवा बेरोजगारीको उच्च स्तर र सीमित आर्थिक अवसरहरूले राजनीतिमा उनीहरूको सहभागितालाई बाधा पुर्‍याउन सक्छ। धेरैले आधारभूत आवश्यकताहरू सुरक्षित गर्नमा केन्द्रित छन्, राजनीतिक संलग्नताको लागि कम समय छोडेर।

शैक्षिक बाधाहरू: गुणस्तरीय शिक्षामा अपर्याप्त पहुँचले धेरै युवा नेपालीहरूको राजनीतिक चेतना र संलग्नतालाई सीमित गर्न सक्छ।

नेपालको भविष्य राजनीतिक परिदृश्यमा यसका युवाहरूको सक्रिय सहभागितामा आन्तरिक रूपमा जोडिएको छ। परिवर्तनका मशालवाहकका रूपमा युवा नेपालीमा देशको राजनीतिक प्रणालीमा महत्वपूर्ण परिवर्तन ल्याउने क्षमता छ । उनीहरूले सामना गरिरहेका चुनौतीहरूलाई सम्बोधन गरेर र उनीहरूको सहभागितालाई बढावा दिएर नेपालले जनताको विविधता र आकांक्षाहरूलाई साँच्चै प्रतिनिधित्व गर्ने थप समावेशी र जवाफदेही राजनीतिक वातावरणतर्फ अघि बढ्न सक्छ।